Elke kandidaat wordt beoordeeld op tien gewogen ijkpunten. IJkpunt 5 is een breekpunt: het levert geen punten op, maar kan een kandidaat uitsluiten. De maximale eindscore is 60 punten.
Meetvraag: Ruik je Twente aan deze persoon, of had het net zo goed elders gekund?
Geen afvinklijstje van geboorteplaatsen. De vraag is of Twente in deze mens is gaan zitten — in taal, karakter, manier van doen. Sommigen die hier nooit woonden, zijn Twentser dan wie er nooit wegging. Daar mag over gevochten worden.
Meetvraag: Wat zou hier ontbreken als deze persoon nooit had bestaan?
De harde vraag, en daarom dubbel geteld. Niet: was iemand aardig of beroemd, maar: is Twente er anders van geworden? Een fabriek, een ziekenhuis, een lied dat iedereen kent — het mag allemaal meetellen, als het maar een gat zou achterlaten.
Meetvraag: Werd er in Den Haag, Berlijn of verder weg naar deze persoon geluisterd?
Twente kijkt graag naar binnen, maar grootheid laat zich niet door een provinciegrens tegenhouden. Dubbel geteld — al mag u zich hardop afvragen of buitenlandse roem werkelijk zwaarder hoort te wegen dan een leven lang werk vlak om de hoek.
Meetvraag: Is er over honderd jaar nog iets van te merken?
Roem verdampt, gebouwen en gedachten blijven. Dubbel geteld, omdat dit het verschil maakt tussen een ster en een fundament. Het gemene zit hem hierin: wie pas net begonnen is, heeft nog niets bewezen — en wie lang dood is, heeft alle tijd gehad.
Meetvraag: Is er iets dat, hoe groot de rest ook is, niet te verdedigen valt?
Dit levert geen punt op en kan toch alles kosten. Eén aantoonbare daad die ook in zijn eigen tijd niet door de beugel kon, en de kandidaat valt buiten de lijst — hoe hoog de rest ook scoort. De jury moet hier het oncomfortabelste gesprek voeren dat er is.
Meetvraag: Noemde deze persoon Twente met trots, of liever niet?
Er zijn Twentenaren die hun accent wegpoetsten zodra ze de A1 op reden, en Twentenaren die het overal meenamen. Dat is geen prestatie, maar het zegt iets. Of het punten waard is, mag betwist worden — en dat wordt het ook.
Meetvraag: Eén meesterwerk of een heel leven vol sporen?
De alleskunner tegenover de specialist. Iemand die op vijf terreinen redelijk was, tegenover iemand die op één terrein onsterfelijk werd — wie is groter? Hier botsen twee soorten grootheid, en de jury moet kiezen.
Deze drie ijkpunten wegen lichter (1×) en helpen om dicht bij elkaar liggende kandidaten uit elkaar te halen.
Meetvraag: Zegt deze naam iets buiten Nederland — en waarvan dan?
Het meest omstreden ijkpunt: bekendheid is geen verdienste. Toch draagt een naam die elders klinkt Twente mee de wereld in. Het weegt daarom licht — en er is altijd wel een jurylid dat vindt dat het helemaal niet zou moeten meetellen.
Meetvraag: Bleef Twente een leven lang het ijkpunt, of was het een jeugdadres?
Wie hier bleef toen het makkelijker was te vertrekken, heeft iets bewezen. Maar wie wegging en Twente altijd bleef noemen misschien ook. Trouw is niet hetzelfde als postcode — daarover mag de jury het oneens blijven.
Meetvraag: Ging deze persoon staan op het moment dat het wat kostte?
Geen fouten maken is makkelijk als je nooit iets riskeert. Dit ijkpunt zoekt het tegenovergestelde van ijkpunt 5: niet het ontbreken van kwaad, maar het aanwezige lef. Het onderscheidt de nette Twentenaar van de dappere.